زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند

زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند در سال‌های اخیر توسعه چشم‌گیری داشته است. نیوزیلند دارای یکی از منسجم‌ترین برنامه‌های راهبردی هویت دیجیتال ملی در سطح کلان است که با حمایت کامل دولت و طی یک برنامه 7 ساله قصد دارد تحولی مثبت در حوزه هویت دیجیتال ملی ایجاد کند تا در آن همه‌ی شهروندان بتوانند از یک راه مطمئن و قابل‌اعتماد، به‌صورت کاملاً دیجیتالی، هویت خود را به سازمان‌ها اثبات کنند. هدف اولیه برنامه گذار هویت دیجیتال در نیوزیلند، ایجاد یک رویکرد جدید به هویت دیجیتال، از جمله ایجاد نقش مداوم دولت و بخش خصوصی در تأمین خدمات هویت دیجیتال و شناسایی خلأهای قانونی است. این برنامه تحت حمایت وزارت امور داخلی کشور نیوزیلند و وزارت خدمات دیجیتال فعالیت می‌کند. وظایف وزارت امور داخلی شامل امنیت داخلی و مدیریت درخواست‌های شهروندی است. وزارت خدمات دیجیتال نیز از داده‌ها به عنوان یک منبع در سراسر دولت برای کمک به ارائه خدمات بهتر به نیوزیلندی‌ها پشتیبانی می‌کند.

برنامه گذار هویت دیجیتال، چگونگی تدوین قوانین از سوی دولت و ایجاد محیط مناسبی برای بهره‌گیری از فن‌آوری‌های جدید و برآورده کردن نیازها و انتظارات شهروندان را هدف قرار داده است و شامل سه بخش کلی می‌باشد. در فاز اول که بین سال‌های 2018 تا 2020 انجام ‌گرفته است، تمرکز بر همراه کردن ذی‌نفعان، شناخت نیازها، بررسی وضعیت ‌موجود زیست‌بوم، ایجاد مقدمات تدوین قوانین در سطح ملی، ایجاد دفتر هویت دیجیتال ملی (به منظور پشتیبانی و ایجاد هماهنگی برای شکل دادن محیط جدید هویت دیجیتال) و به‌طورکلی ایجاد زیرساخت‌های راهبردی طرح بوده است.

در طی فاز نخست مشخص شد نیاز کشور، ایجاد یک چارچوب اعتماد در سطح ملی برای زیست‌بوم هویت دیجیتال است. چارچوبی که شامل مجموعه قوانینی محکم باشد تا همه شرکت‌کنندگان در تعاملات خود بر اساس نقش خود به آن‌ عمل کنند. لذا در فاز دوم که بین سال‌های 2020 تا 2022 قرار است پیاده‌سازی شود، پیاده‌سازی چارچوب اعتماد موقت مبتنی بر استانداردها و قوانین موجود به منظور تست انطباق راه‌حل‌های دیجیتال در دستور کار قرارگرفته است؛ بر این اساس، مقامات، قوانین چارچوب اعتماد را توسعه می‌دهند و به‌صورت آزمایشی و سندباکس، زیست‌بوم را با چند بازیگر مورد آزمایش قرار می‌دهند.

در فاز نهایی که طبق برنامه‌ریزی‌های دولت در بین سال‌های 2022 تا 2025 به مرحله اجرا خواهد رسید، استقرار رسمی چارچوب اعتماد آغاز خواهد شد؛ در این مرحله قوانین چارچوب به‌صورت رسمی وضع شده و به تمام گروه‌های ذی‌نفع ارسال می‌شود و همگان موظف به رعایت اصول و ضوابط تعیین شده هستند.

سیستم هویت ملی نیوزیلند

در حال حاضر نیوزیلند از سیستم هویت دیجیتال RealMe به عنوان اصلی‌ترین سرویس تأیید هویت دیجیتال دولت استفاده می‌کند که در میان بسیاری از راهکارهای بخش خصوصی نیز کاربرد دارد. در زمانی که این سیستم ایجاد شد تقریباً رقیب و جایگزینی برای آن در داخل نیوزیلند وجود نداشت. از ویژگی‌های بارز این سیستم می‌توان به امنیت بالای آن اشاره کرد. اما با توجه به نیازهای روزافزون شهروندان، این راهکار نمی‌تواند پاسخی جامع و مناسبی برای زیست‌بوم مورد نیاز کشور نیوزیلند باشد. این سیستم یقیناً در طرح جدید هویت دیجیتال این کشور حذف نخواهد شد و نقشی در چارچوب اعتماد بازی خواهد نمود. ماهیت و دامنه دقیق نقش جدید RealMe در زیست‌بوم جدید هویت دیجیتال نیوزیلند هنوز مشخص نشده است.

تفاوت سیستم هویت مبتنی بر RealMe با چارچوب جدید در این است که RealMe، افراد را قادر می‌سازد تا هویت خود را به صورت آنلاین برای دسترسی به طیف وسیعی از خدمات دولتی و بخش عمومی تأیید کنند. با این حال، چارچوب جدید به دیگران این امکان را می‌دهد تا با پیاده‌سازی قوانین استانداردی که همه ارائه‌دهندگان خدمات هویت (از جمله RealMe) باید از آن‌ها پیروی کنند، خدمات تأیید صحت قابل اعتماد را ارائه دهند. این چارچوب به ایجاد ثبات در نحوه ذخیره و مدیریت اطلاعات افراد نیز کمک می‌کند.

علل ایجاد و مأموریت برنامه گذار هویت دیجیتال

مهم‌ترین عواملی که باعث ارائه برنامه گذار هویت دیجیتال در کشور نیوزیلند شده است عبارتند از: آگاهی و بینش مقامات عالی کشور نیوزیلند از اهمیت رو به رشد هویت دیجیتال (با بررسی‌‌های جهانی)؛ برنامه کلان تحول دیجیتال کشور نیوزیلند و باور مقامات عالی به هویت دیجیتال به عنوان کلید اصلی و پیشران تحول دیجیتال؛ پیش‌شرط بودن هویت دیجیتال برای حضور در جامعه دیجیتال و دسترسی به خدمات در نیوزیلند؛ بزرگ شدن بخش خصوصی در بازار محصولات و خدمات هویت دیجیتال و نیاز به رگولاتوری آن؛ عدم پاسخ‌گویی سیستم هویت ملی قبلی (RealMe) در مواجه با سیاست‌های جدید دیجیتال، نیازهای‌ آینده شهروندان نیوزیلند و در نهایت احساس نیاز به یک رویکرد راهبردی‌تر.

بیشتر بخوانید: سیستم ملی هویت دیجیتال

اهداف این کشور برای طرح‌ریزی و پیاده‌سازی این سیستم نیز، ایجاد یک محیط درست، تنظیم قوانین مناسب و بهره‌گیری از فن‌آوری‌های جدید جهت ایجاد هویت دیجیتال برای شهروندان نیوزیلند است تا آن‌ها بتوانند نیازها و انتظارات تکاملی خود را برآورده کنند. در این راستا و به منظور نیل به این اهداف، مأموریتی که دولت این کشور تعریف کرده عبارت است از: ایجاد یک زیست‌بوم هویت دیجیتال که حفظ حریم خصوصی، اعتماد و بهبود دسترسی به همه افراد در نیوزیلند را افزایش دهد.

روند برنامه گذار هویت دیجیتال

برنامه گذار هویت دیجیتال نیوزیلند در اوایل سال ۲۰۱۹ به‌صورت رسمی شروع به فعالیت نمود. در طول سال 2019 و 2020، تیم‌های برنامه هویت دیجیتال تحقیقات گسترده‌ای را انجام دادند و با ذی‌نفعان اصلی و سازمان‌های مختلف نظیر بخش‌های قضایی مشغول به کار شدند. در جولای ۲۰۲۰، کابینه کشور با تدوین پیش‌نویس لایحه چارچوب اعتماد دیجیتال جهت رسیدگی به مسائل مطرح‌شده در مرحله تحقیق موافقت کرد. در حال حاضر نیز هویت دیجیتال به یک ستون کلیدی در راهبرد دولت نیوزیلند برای خدمات عمومی دیجیتال تبدیل‌ شده است.

مشارکت‌کنندگان سیستم و نقش آن‌ها

با توجه به اینکه طرح جدید زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند هنوز به مرحله اجرا نرسیده است و در مرحله قانون‌گذاری می‌باشد، نقش‌های دقیق مانند ارائه‌دهندگان سرویس، ارائه‌دهندگان اعتبارنامه، فراهم‌کنندگان زیرساخت و مواردی از این قبیل، هنوز به‌صورت قطعی مشخص نشده‌اند. اما بازیگران عمده این زیست‌بوم، دولت و بخش خصوصی هستند که در ادامه به وظایف آن‌ها اشاره شده است.

الف) دولت

در طرح جدید هویت دیجیتال، نقش دولت، مداخله ترجیحی است؛ به این معنی که اجرای چارچوبی نظارتی (چارچوب اعتماد) برای حصول اطمینان از رعایت حداقل استانداردها بر عهده دولت است. بخش‌هایی از دولت که در ایجاد زیست‌بوم هویت دیجیتال به‌صورت مستقیم دخیل هستند، وزارت امور داخلی و وزارت خدمات دیجیتال دولتی هستند. همچنین با توجه به رویکرد مشارکتی و به‌منظور تدوین یک چارچوب اعتماد توسط دولت لازم است چالش‌های حوزه هویت دیجیتال شناسایی شود.

این چالش با همکاری و همفکری وزارتخانه‌های اقتصاد، خدمات دیجیتال، تجارت الکترونیک و تجارت و امور مصرف‌کننده با محوریت وزارت امور داخلی انجام می‌شود. همچنین وزارت بهداشت نیز به‌عنوان یکی از ذی‌نفعان اصلی این برنامه به‌طور فعال با تیم برنامه درگیر است تا از هم‌ترازی بخش سلامت در توسعه چارچوب اعتماد هویت دیجیتال و استانداردها اطمینان حاصل کند.

ب) بخش خصوصی

بخش خصوصی نقش فعال و تعیین‌کننده‌ای در پیشبرد برنامه گذار هویت دیجیتال دارد. این نقش هم در لایه‌های راهبردی مانند نظردهی روی پیش‌نویس لوایح پررنگ است و هم در لایه‌های عملیاتی مانند امکان ارائه خدمات احراز هویت، پراهمیت است.

ج) گروه‌های ذی‌نفع

در طول تدوین و سیاست‌گذاری طرح جدید تلاشی صورت پذیرفت تا نیاز گروه‌های مختلفی از جامعه نیوزیلند شناسایی شود و برنامه جدید با پذیرش بیشتری همراه باشد. از جمله برخی از مهم‌ترین گروه‌ها می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود: سازمان‌های دولتی؛ گروه‌های مردمی محلی؛ شرکت‌های خصوصی در امور بانکی، مالی، خدمات رفاهی و سایر خدمات؛ سازمان‌های غیردولتی (NGOها)، انجمن‌ها و ارائه‌دهندگان پلتفرم؛ ارائه‌دهندگان خدمات آموزشی و بهداشتی؛ فروشندگان و ارائه‌دهندگان خدمات هویتی و همچنین مؤسسات دانشگاهی.

مدل حاکمیت زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند

ساختار کلی مدل حاکمیت زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند در شکل زیر ارائه شده است.

مدل حاکمیت و مدل فرآیند‌ی پیشنهادی زیست‌بوم هویت دیجیتال نشان می‌دهد که چگونه تعاملات و تراکنش‌ها در زیست­بوم هویت دیجیتال آینده می‌تواند جریان پیدا کند:

1. کاربر می‌خواهد به خدمت ارائه‌شده از سمت نهاد متکی (مانند بانک یا دولت، ارائه‌دهنده خدمات با محدودیت سنی، ارائه‌دهنده خدمات مسافرت و حمل‌ونقل) دسترسی پیدا کند.
2. یک ارائه‌دهنده اطلاعات مانند دولت، بانک، یک فرد یا شرکت ارائه‌دهنده خدمات رفاهی (utility company)، اطلاعات در ارتباط با کاربر را برای وی فراهم می‌کند.
3. کاربر، اطلاعات خود را با استفاده از یک ارائه‌دهنده زیرساخت مانند RealMe یا کیف پول دیجیتال به اشتراک می‌گذارد که وی را قادر می‌سازد اطلاعات خود را منتشر کرده و رضایت خود را برای اشتراک امن آن‌ها اعلام کند.
4. نهاد متکی، اطلاعات را از ارائه‌دهنده زیرساخت دریافت می‌کند. کاربر می‌تواند به خدمت دسترسی داشته باشد یا تراکنش را از طرف نهاد متکی کامل کند.

چارچوب اعتماد زیست‌بوم هویت دیجیتال

پس از بررسی و مشارکت‌های گسترده بخش دولتی و خصوصی، وزارت امور داخلی نیوزیلند، ایجاد چارچوب اعتماد با حاکمیت و اعتباربخشی توسط دولت را ترجیح می‌دهد که عبارت است از:

ایجاد یک چارچوب اعتماد تطبیق‌پذیر که تحت نظارت یک هیئت در یک بخش دولتی اداره شود. در این هیئت، نمایندگان دولت برای اصلاحات در چارچوب اعتماد حق رأی دارند، درحالی‌که مشاوران مستقل غیردولتی می‌توانند روی تصمیم‌گیری‌ها نظر داده یا حمایت کنند. این هیئت توسط یک تیم اعتبارسنجی پشتیبانی می‌شود؛ این تیم در یک وزاتخانه دولتی از قبل پیش‌بینی‌شده است. لایحه‌ای برای تعیین اختیارات هیئت حاکمیت چارچوب اعتماد و ایجاد هرگونه اصلاحات بعدی ارائه می‌شود. این گزینه در دو مرحله اجرا می‌شود – مرحله یک: چارچوب اعتماد موقت (سال 2020 تا 2022)، که یک مرحله آزمایش غیررسمی و دوره گذار خواهد بود و مرحله دوم (سال 2022 تا 2025) که شامل اجرای رسمی چارچوب اعتماد و قانون‌گذاری رسمی می‌شود. این گزینه با سیستم استرالیا که یک چارچوب اعتماد مبتنی بر استانداردها را با اعتبار و مدیریت دولتی پیاده‌سازی کرده، همسو است.

مؤلفه‌های پیشنهادی در چارچوب اعتماد

چارچوب اعتماد با 5 مؤلفه ارائه‌ شده است: اعتباربخشی، اجرای قانونی، حاکمیت، شرکت‌کنندگان و قوانین. این موارد مربوط به ایجاد ساختار قانونی برای لایحه چارچوب اعتماد (Trust Framework Bill) و تدوین قوانین برای نحوه کار سیستم است:

ایجاد ساختار قانونی

• اعتباربخشی: ایجاد نهادی برای اعتباربخشی به شرکت‌کنندگان و سازوکاری برای اثبات اعتبار؛
• اجرای قانونی: ایجاد سازوکارهایی برای الزام اجرای قوانین برای شرکت‌کنندگان معتبر؛
• حاکمیت: ایجاد یک نهاد حاکمیتی برای به‌روزرسانی و حفظ قوانین چارچوب اعتماد.

تدوین قوانینی برای نحوه کار سیستم

• شرکت‌کنندگان: تعریف شرکت‌کنندگان در یک سیستم هویت دیجیتال قابل ‌اعتماد و نقشی که آن‌ها بازی خواهند کرد؛
• قوانین: استانداردها و قوانین برای شرکت‌کنندگان، متمرکز بر شناسایی، حفظ حریم خصوصی و امنیت هستند. این‌ها ممکن است موجود بوده یا در حال ‌توسعه باشند. این قوانین 5 دسته اصلی را پوشش خواهند داد: مدیریت شناسایی (تعریف نحوه شناسایی و احراز هویت کاربر به‌گونه‌ای که بتوانند به سیستم‌ها و خدمات دسترسی داشته باشد)؛ مدیریت اطلاعات و داده‌ها (تعریف نحوه نظارت اطلاعات و تعیین کاربرد، مدیریت و محافظت از داده‌ها)؛ مدیریت امنیت و ریسک (کاهش و تخفیف ریسک‌های مربوط به ایجاد و اشتراک اطلاعات به روشی دیجیتالی)؛ الزامات حریم خصوصی (شامل ترکیب الزامات تحت قانون حریم خصوصی 2020)؛ الزامات به اشتراک‌گذاری ( شامل در نظر گرفتن رضایت و مدل‌های مورداستفاده برای تفویض اختیار).

بیشتر بخوانید: قوانین هویت دیجیتال

سخن پایانی در مورد زیست‌بوم هویت دیجیتال نیوزیلند

هویت دیجیتال یک بخش محوری از زیرساخت‌های مورد نیاز برای تحقق اولویت‌های دولت نیوزیلند در حوزه تحول دیجیتال است. تأثیرات مربوط به هویت دیجیتال در ارتباط بین‌المللی افزایش‌یافته است و مقامات نیوزیلند با درک این موضوع به‌سوی توسعه برنامه گذار جدید هویت دیجیتال رفته‌اند. اهداف اصلی این برنامه، کاربر محوری و پیش‌بینی نیازهای آینده شهروندان است ‌که هویت دیجیتال می‌تواند پاسخ‌گوی آن‌ها باشد. در این برنامه، چارچوب اعتماد هویت دیجیتال توسعه داده خواهد شد که یکی از مزایای قابل توجه آن، توسعه اقتصادی این کشور در جامعه جهانی است. هرچه این چارچوب اعتماد جهانی‌تر باشد، مزایای بیشتری برای کشور به ارمغان خواهد آورد. برای اثربخشی بیشتر چارچوب اعتماد، تمام موارد الزام‌آور مورد نیاز برای برنامه گذار، طی یک قانون مدون در سطح ملی تصویب خواهد شد.

نویسندگان: دکتر شیوا جلالی و دکتر مهدی یادگاری